Không cài các thành phần giao diện là chuyện không đặc biệt đối với các hệ thống server. Chủ yếu là tiết kiệm tài nguyên vì các hệ thống server thường chỉ dùng để chạy các dịch vụ networking (như web server, ftp server, mail server), chứ không cần user tương tác nhiều như hệ thống desktop, do đó không cần thiết dùng giao diện đồ họa.
Bạn muốn thử giao diện X thuần túy (không có window manager) để xem lõi của X là gì thì có thể làm như sau (hướng dẫn này chỉ áp dụng cho hệ thống đã có cài X và có thể vào giao diện đồ họa bình thường như GNOME, KDE hoặc Xfce):
- Khởi động hệ thống ở single mode. Tùy theo hệ thống mà có thể có nhiều cách, đơn giản nhất là có thể sửa trực tiếp lệnh khởi động trong menu GRUB - lúc màn hình GRUB hiện ra, nhấn ESC để thấy các mục menu GRUB, sau đó chọn mục khởi động vào hệ thống Linux của bạn, nhấn E để edit mục đó. Bạn sẽ thấy một số mục con của mục đó, trong đó có dòng tương ứng với kernel (là dòng có kernel vmlinuz-***x), bạn nhấn E ở dòng đó để edit, chỉ cần thêm vào ở cuối cùng một chữ single, rồi nhấn Enter để xác nhận, sau đó nhấn tiếp B để khởi động.
- Sau khi hệ thống khởi động xong thì bạn sẽ đứng ở dấu nhắc lệnh (#). Chú ý là một số hệ thống Linux có thể yêu cầu bạn nhập password của tài khoản root thì mới vào dấu nhắc lệnh được.
- Tại dấu nhắc lệnh, bạn gõ X rồi Enter. Đó là lệnh thực thi X server. Bạn sẽ thấy một màn hình giao diện đồ họa trống trơn, chỉ có hình chữ X di chuyển tương ứng với con trỏ chuột.
- Trở về dấu nhắc lệnh. Bạn nhấn Ctrl-Alt-F1 để về lại dấu nhắc lệnh. Tại đó bạn thử thực thi một X client bất kì như là xterm, xclock, xcalc,... thì sẽ thấy giao diện đồ họa với lõi X, không có bất kì thành phần window manager nào cả.

Metacity nằm trong GNOME. Khi bạn cài GNOME thì chắc chắn sẽ có nó. Nếu bạn muốn thấy Metacity thì mở cửa sổ terminal trong GNOME, rồi type vào lệnh sau:

ps -ef | grep metacity

Bạn sẽ thấy thông tin runtime của trình window manager metacity trên GNOME.

Tương tự, gói KWin/KWM thì nằm trong KDE, còn Xfwm thì nằm trong Xfce.

Bản thân X server chỉ cung cấp các thành phần giao diện đơn sơ như cửa sổ và vị trí cửa sổ, cũng như tương tác chuột và bàn phím với cửa sổ (move, close). X không có cung cấp thành phần menu, toolbar, context menu, hoặc là cái frame của windows (trên frame bạn sẽ thấy window title cũng như các nút như minimize, maximize), etc.

Bạn có thể nhìn vào hình vẽ (mình lấy từ trang wikipedia.org) để hình dung về hoạt động và tương tác của các thành phần trong hệ thống X.

Thành phần X server chịu trách nhiệm tương tác với bàn phím, chuột, và màn hình. Giả sử không có window manager, khi bạn thực thi một X client nào đó, chẳng hạn xterm, thì xterm phải connect tới X server theo giao thức qui ước trong X. X server sẽ chịu trách nhiệm vẽ trên màn hình cửa sổ của xterm. Khi bạn type hoặc dùng chuột tác động, X server sẽ diễn dịch những tác động mà nó hiểu, ví dụ như move cửa sổ hoặc đóng cửa sổ, còn những tác động không phải dành cho X server như qui ước trong giao thức X thì X server sẽ forward đến cho X client. X client sẽ nhận tác động đó (ví dụ như là nhập lệnh từ bàn phím), diễn dịch và xử lý tùy theo tác động đó. Nếu như kết quả có hiển thị ra màn hình thì X client sẽ gửi cho X server các yêu cầu vẽ lại màn hình. Qui trình này lặp lại trong suốt thời gian X client/server hoạt động.

Nếu như có thành phần window manager thì một số thành phần giao diện sẽ được bổ sung như toolbar, window title, menu,v.v... Những thành phần này không có trong giao thức X (tham khảo giao thức X ở đây), do đó window manager sẽ đảm nhiệm việc điều khiển X server vẽ các thành phần đó trên màn hình (chứ không phải X client yêu cầu X server vẽ), đồng thời cũng xử lý các tương tác của người dùng với các thành phần đó (vì X server và X client sẽ không hiểu gì về các thành phần mà window manager thêm vào). Cách thức thì như ví dụ ở trên Chú ý là bản thân window manager cũng là một X client